L-orizzont – 27 ta’ Novembru 2008
School Fruit Scheme
Dan l-a]]ar in-nazzjonalisti tg]idx kemm fta]ru li fil-Parlament Ewropew irnexxielhom jakkwistaw mill-Unjoni Ewropeja fondi li jammontaw g]all-175,000 euro fis-sena g]at-tliet snin li [ejjin biex fl-iskejjel tag]na l-istudenti jing]ataw ]alib, frott u ]axix u b’hekk ng]inu l-uliedna jnaqqsu l-problema ta’ l-obesita u dak il-mard li [[ib mag]ha.Pero tant kien redikolu dan l-ammont li anke l-gvern wara li fta]ar b’dan is-success li kiseb ]ass li minn na]a tieg]u g]andu jittrippla dan l-ammont
Ng]id g]alija jien tant ]assejtni mwe[[a’ bl-ammont mi\eru ta’ fondi li ng]atat Malta li ]assejt li g]andi nikkritika lill-Kummissjoni fil-Parlament Ewropew.
F’intervent li g]amilt fil-Parlament Ewropew dwar ir-rapport ta’ l-‘School Fruit Scheme’, ibba\ajt l-intervent tieg]i fuq l-aspetti differenti ta’ din l-iskema. Tkellimt dwar il-]alib g]all-istudenti fl-iskejjel tag]na. Spjegajt fid-dettal kif il-lum ftit huma dawk l-istudenti Maltin li jing]ataw il-]alib fl-iskejjel tag]hom.
L-Unjoni Ewropea g]al dawn l-a]]ar 30 sena baqg]et tu\a diversi forom ta’ g]ajnuniet biex tqassam ]alib lit-tfal ta’ l-iskejjel. Fis-sena skolastika 2006-2007 kkontribwixxiet i\jed minn 50 miljun ewro.
Komplejt nispjega li ma je\istix limitu fuq il-ba[it g]ad-distribuzzjoni tal-]alib fl-iskejjel, l-uniku limitu huwa fuq il-kwantita’ li hija ta’ 0.25 litru ]alib kuljum g]al kull student. Dan ifisser li iktar ma jkun hemm parte`ipanti aktar ti[i allokata g]ajnuna. Tkellimt ukoll kif ir-regoli dwar il-]alib g]all-iskejjel [ew simplifikati u l-klassifika ta’ prodotti [iet esti\a biex l-Istati Membri jkunu jistg]u jag]zlu skont il-]tigijiet tag]hom dawk il-prodotti mag]mula mill-]alib ‘low-fat’ biex din l-iskema saret wa]da ta’ nutrittivita. }asra li Malta ma pprofittatx bizzejjed. G]all il-iskema ta’ frott fl-iskejjel jin]tie[ li jkun hemm xi sistema simili.
L-Organi\\azzjoni Dinjija tas-Sa]]a rrikmandat li l-konsum minimu ta’ ]axix u frott huwa ta’ 400 gramma kuljum. Fl-Unjoni Ewropeja qed jittiekel ftit wisq frott u ]axix u fuq kollox il-konsum qieg]ed ikompli jonqos.
G]andna epidemija ta’ obesita’ fost it-tfal, huwa stmat li hawn 22 miljun tfal b’pi\ \ejjed fl-Unjoni Ewropeja li 5.1 miljun huma meqjusa li g]andhom pi\ \ejjed esa[erat. Hawnhekk g]amilt emfa\i specjali dwar kif din is-sitwazzjoni te\isti bil-kbir f’Malta.
Konsum g]oli ta’ ikel ta’ frott u ]axix inaqqas ir-riskju ta’ numru kbir ta’ mard u jnaqqas il-pi\ \ejjed. L-aspett tas-sa]]a hija r-ra[uni l-aktar importanti g]all-iskema ta’ frott fl-iskejjel ta’ l-Unjoni Ewropeja.
Fl-2007 l-organi\\azzjoni tas-suq tal-frott u ]axix g]addiet minn riforma fundamentali lejn suq aktar orjentat. Fi kliem ie]or issa hija d-domanda li tiddetermina l-provista. Bir-riforma ta’ l-organi\\azzjoni tas-suq tal-frott u l-]axix [ie de`i\ unanimament biex nikkumbattu t-tnaqqis tal-konsum tal-frott u l-]axix. Domanda ikbar tibbenefika l-ewwel u qabel kollox is-sa]]a pubblika, jibbenefikaw ukoll il-bdiewa Ewropej li jipprodu`u l-frott u l-]axix.
Pi\ \ejjed ifisser riskju akbar fil-mard tal-qalb, diabete, pressjoni g]olja u `erti kwalita ta’ kan`er. L-iskop tag]na g]andu jkun ta’ 600 gramma kuljum g]al nies ta’ l-fuq minn ]dax il sena Il-Kummissjoni pproponiet 90 miljun ewro fil ba[it tal-komunita’. Dan jikkorispondi g]al frotta wa]da fil-gimg]a g]al 30 [img]a fis-sena g]al tfal ta’ bejn is-sitta u l-g]axar snin. Il-Kummissjoni ]asset li l-Istati Membri jistg]u jissuplimentaw l-iskema. Dan ifisser li jekk il-gvern Malti jrid jie]u ]sieb uliedna jrid jissuplimenta b’erba euro g]al kull euro li Malta ting]ata mill-fondi Ewropej
}assejt li g]andi nispjega dawn il-fatturi kollha biex nuri li biex nil]qu l-effetti po\ittivi kollha ta’ din l-iskema hemm b\onn ta’ allokazzjoni ferm akbar ta’ fondi minn dak offrut ta’ 175,000 euro fis-sena g]at-tliet snin. }assejt li g]andu jkun hemm xi ]add li jg]id lil-Kummissjoni li frotta wa]da fil-[img]a m’hijiex bi\\ejjed sew biex tbiddel id-drawwa ta’ kif nieklu kif ukoll biex ikun hemm effet fuq is-sa]]a pubblika. Sostnejt li l-iskema tal-frott fl-iskejjel hemm b\onn li tkun tikkonsisti f’porzjon frott lil kull student kuljum u mg]andhiex tkun indirizzata biss lejn dawk l-istudenti ta’ bejn is-sitta u l-g]axar snin..