Din il-gimgha jiena gejt lura mis-Sudan. Kont mibghut mill-Parlament tal-Ewropa ghan-nom tal-Partit Socjalista u d-Demokratici biex inkun wiehed minn 6 osservaturi ewlenin tal-elezzjonijiet f’dan il-pajjiz. Hafna jistaqsuni x’hini r-raguni li jiena naccetta nkarigu bhal dan. Jistaqsuni wkoll Malta kif tibbenefika meta jiena nintghazel bhala osservatur. 

 

L-ewwel ]a[a, jiena n]oss li huwa dover tieg]i li ng]in lil dawk il-pajji\i li jixtiequ j\ommu pro`ess elettorali. }afna drabi elezzjonijiet f’dawn il-pajji\i ma jil]qux il-livelli demokrati`i li a]na mdorrijin bihom. Minn na]a l-o]ra jrid ikun hemm bidu ta’ dan il-pro`ess.

 

Jiena nemmen li l-problemi kbar li je\istu fil-kontinent tal-Afrika huma dovuti g]an-nuqqas ta’ governatibbilita’ tajba; dak li bl-Ingli\ tissejjah ‘good governess’. }afna minn dawn il-pajji\i huma sinjuri g]ax g]andhom il-minerali u \-\ejt, i\da l-popolazzjoni tg]ix f’mi\erja. In-nuqqas ta’ demokrazija [[ib maghha l-korruzzjoni, nuqqas ta bzonnijiet ba\i`i, stmerrija tad-drittijiet umani, [u], mard u faqar. Fis-Sudan dawn l-elementi huma kollha pre\enti, anzi g]ar. G]al ]afna \mien kien hemm gwerra `ivili bejn it-tramuntana u n-nofs inhar tal-pajji\ fejn mietu madwar \ewg miljuni. Mhux biss, i\da fil-punent tas-Sudan, f’Darfour g]addejja tra[edja umana li kul]add sema biha.

 

Din l-elezzjoni kienet l-ewwel wa]da f’24 sena u dan ifisser li min g]andu 42 sena jew anqas qatt ma ivvota f’elezzjoni. Jiena nemmen li jekk is-Sudan ma jaqbadx it-triq g]ad-demokrazija dan ikollu effett dirett fuq pajji\na. G]aliex? Il-ma[[oranza tal-emigranti rregulari li isibu ru]hom f’pajji\na ji[u minn pajji\i fejn hemm il-gwerer u l-persekuzzjonijiet. Tmiss mas-Sudan hemm l-Eritrea u a]na nafu l-kwantita’ kbira ta’ emigranti rregulari ji[u fi xtutna minn dan il-pajji\. Vi`in hemm is-Somalja fejn hemm kaos s]ih u nafu li l-kwantita kbira ta’ emigranti rregulari ja]arbu minn dan il-pajjiz u jaslu f’pajji\na. Pubblikament nirringrazzja lill-Istati Uniti talli sikwit jie]du emigranti minn Eritrea u s-Somalja li jaslu f’pajji\na. Flimkien ma’ Franza dawn huma \-\ewg pajji\i li fil-mument ta’ b\onn waqfu mag]na.

 

Wisq nib\a, li jekk is-Sudan ma jaqbadx it-triq fid-direzzjoni demokratika sejra ter[a tfaqqa gwerra `ivili. In-nofs in-nhar tal-pajji\ irid jinqata’ mit-tramuntana u suppost li jsir referendum f’Jannar li [ej. Jekk dan il-pro`ess ma jse]]x, konvint li f’dan il-pajji\ ser terga’ titfa``a gwerra mill-aktar krudili.

 

Waqt li kont is-Sudan il-Papa Benedettu XVI zar Malta u talabna bil-]niena biex nuru karita’ mal-immigranti li jaslu f’Malta. Il-bi``a l-kbira tal-immigranti li jaqsmu l-Mediterran ikunu telqu minn pajji\hom g]al diversi ra[unijiet. Min biex ikollu futur a]jar u min biex ja]rab it-tra[edji ezistenti f’pajji\u. Is-soluzzjoni biex intaffu l-immigrazzjoni rregulari hija li `-`ittadini ma jkollhomx g]alfejn jitilqu minn pajji\hom. Jien nemmen li ]add ma jabbanduna pajji\u jekk i`-`irkostanzi ma j[eg]lu]x jitlaq jew biex ifittex xog]ol jew biex ja]rab mill-persukussjoni. Pajji\ekk dejjem jibqa’ pajji\ekk.

 

Jiena dejjem ]assejt li l-Ewropa g]andha responsabbilita kbira g]al dak li qieg]ed ji[ri fl-Afrika. L-Ewropa hija l-akbar kontinent li tg]in finanzjarjament lil Afrika. Tonfoq ]afna flus biex tg]in lill-pajji\i li jixtiequ jaqbdu t-triq tad-demokrazija. L-g]erq tal-problema huwa bbazat propju fuq dan. Fejn hemm id-demokrazija hemm ir-rispett g]ad-drittijiet umani. Fejn hemm id-demokrazija l-poplu jista’ jag]zel liberament il-gvern li jixtieq. Min imexxi il-pajji\ jaf illi kull tant zmien irid joqg]od g]ar-rieda tal-poplu. Irid joqg]od attent illi \\omm sod g]at-tentazzjonijiet. Fejn hemm id-demokrazija hemm qrati ndipendenti u mparzjali. Il-[id tal-pajji\ jitqassam b’mod [ust. Min kien jg]id li d-demokrazija ma titmax lanqas jaf xi tfisser li tg]ix f’pajji\ dittatorjali.

 

Ippruvajt nispjega r-ra[unijiet tieg]i g]aliex na``etta li nservi b]ala ossevatur elettorali f’potijiet fejn ]afna drabi b’riskju personali. {enwinament in]oss li g]andi d-dover li ng]in lil dawk anqas ixxortjati minna. Trid tara b’g]ajnejk u tmiss b’idejk biex tapprezza kemm a]na ffortunati.

 

     

Il-[img]a l-o]ra l-prim ministru Malti qal li sejjer jiftah l-ista[un tal-ka``a fir-rebbieg]a g]all-sitt nofs ta’ nhari u g]al-numru limitat ta’ ka``aturi u nassaba. Dawn il-ka``aturi u nassaba sejrin ikunu jistg]u jisparaw jew jonsbu g]al numru limitat ]afna ta’ gamiem u summien.

In-numru ta’ ka``aturi u nassaba li sejrin ikunu jistg]u jo]orgu g]all-ka``a u nsib sejjer ikun ta’ 2,500 u sejjer jin]argilhom permess specjali g]all-ista[un tar-rebbieg]a. Dan il-permess spe`jali sejjer jiswa 25 euro kull permess g]al dawn l-2,500 privile[[ati minn madwar 12,500 ka``atur u nassab.

 Din il-farsa tfisser ukoll d]ul extra ta’ €62,500 g]all-gvern b]ala li`enzja spe`jali. Jekk wie]ed jikkalkola li mit-8000 gamiema jew summiena li jistg]u jinqabdu minn dawn 2,500 ka``atur u nassab nikkalkula li kull wie]ed ma jistax jaqbad izjed minn tlieta sa erba tajriet.

Din kienet daqqa ta’ ]arta o]ra g]all-ka``aturi u nassaba Maltin u G]awdxin. Ir-rieazzjoni tal-g]aqdiet tal-ka``aturi u nassaba kienet immedjata u anke [usta. Fl-opinjoni tieg]i din il-mossa tal-gvern kienet biss biex jifred u j[elled lill-ka``aturi u nassaba bejniethom

B’din il-mossa l-gvern wera li mhux lest li j]alli lill-ka``aturi u nassaba igawdu mid-drittijiet li tassiguralhom l-Unjoni Ewropea. Jidher ċar ukoll li fil-g\ejjer tagħna tali drittijiet huma riżervati għal madwar 20% tal-ka``aturi filwaqt li t-80% l-o]ra ji[u diskriminati.

Il-gvern qisu nesa li l-qorti tal-{ustizzja tal-Komunita’ Ewropea tat ra[un lill-ka``aturi u n-nassaba li l-]arifa mhix alternattiva sodisfa`enti g]ar-rebbieg]a u l-ftu] ta’ perjodu limitat g]all-ka``aturi u nassaba kollha hu mist]oqq u huwa skont drittijiet li tassiguralhom l-istess Unjoni Ewropea.

Il-prim ministru qisu nesa dak li kien wieg]ed lill-istess ka``aturi u nassaba

Il-gvern qisu nesa wkoll li skont il-qorti Ewropea huwa g]andu dritt japplika deroga li tippermetti ka``a u nsib selettiv g]all-perjodu limitat u [ust fir-rebbieg]a.

Jien naqbel mal-mod kif d-diri[enti tal-Federazzjoni Ka``aturi u Nassaba indirizzaw kompletament u minghajr ambigwita’ l-punti prin`ipali li dwarhom urew t]assib l-im]allfin tal-Qorti tal-Gustizzja Ewropea.

Li ter[a tu\a l-karrotta tal-weg]di u twieg]ed li s-sena d-die]la sejjer tirran[a s-sitwazzjoni billi z\id il-perjodi ta’ l-ista[un miftuh u z\id in-numru tas-summien u gamien li jistg]u jinqabdu mhux bi\\ejjed. Il-ka``aturi u nassaba jridu li jing]atalhom illum dak li bi dritt [ew imweg]da

Jien ner[a ntenni li f’dawn i`-`irkostanzi u \minijiet hekk diffi`li nixtieq nuri s-simpatija tieg]i mad-dilettanti ta’ dawn il-passjonijiet u nassigurahom li jien nibqa’ naħdem sabiex fl-aħħar jingħatalhom dak li bi dritt huwa tagħhom permezz ta’ staġun limitat pero’ ġust g]all-ka``a fir-rebbiegħa għall-gamiem u s-summien, hekk kif ġie kkonfermat mill-Qorti tal-{ustizzja tal-Kommunita’ Ewropea.

Kif di[a spjegajt jien sejjer niltaqa’ mad-diriġenti tal-Federazzjoni Kaċċaturi Nassaba Konservazjonisti fil jiem li ġejjin sabiex inkompli nagħmel il-pressjoni meħtieġa fil-kwartieri kkonċernati u fl-oqsma relatati tal-organi\\azzjonijiet fl-Unjoni Ewropea.